Uwaga! Save the date! Myślę, że właśnie rozpoczęty rok 2026 będzie bogaty w wydarzenia związane ze sztuką brut i outsider art. Zobaczcie!
Wrzucam tu kalendarz wydarzeń, które będą bardzo ważne lub ważne, na które czekam, i te, w których zamierzam uczestniczyć. Prezentuję je w kolejności kalendarzowej, a nie według ważności, bo tutaj raczej stawiam na constans. Lista z czasem może być uzupełniana, ale na dziś przedstawia się tak:
12 lutego 2026, godz. 17:00 | wernisaż „13 niepokornych”
To pierwsza tak obszerna i przekrojowa prezentacja kolekcji ART BRUT AK w Polsce, budowanej cierpliwie i konsekwentnie od 25 lat przez Andrzeja Kwasiborskiego z Płocka. Oprócz obszernego wyboru prac, ciekawej aranżacji (na pewno Was zaskoczy) i kompletnych informacji o twórcach, wystawie towarzyszył będzie trójjęzyczny katalog stylistycznie nawiązujący do kalendarza. Będzie można ją oglądać w sali wystaw czasowych w pięknym płockim spichlerzu, który ma długą tradycję prezentacji sztuki nieprofesjonalnej. Organizatorem wystawy jest Muzeum Mazowieckie w Płocku.
Miejsce: spichlerz Muzeum Mazowieckiego w Płocku
Ciekawostki:
Czarny kalendarz AK, który kilka miesięcy temu ukazał się w edycji mocno limitowanej, można uznać za zapowiedź zdarzeń, które w 2026 roku nas czekają. Poświęcony jest 12 twórcom i twórczyniom art brut i outsider art, których prace znajdują się w kolekcji ART BRUT AK. Są wśród nich już rozpoznawalni, jak Henryk Żarski, Włodzimierz Rosłon, Bogdan Ziętek, ale pojawią się też nowi. W kalendarzu znalazły się ich portrety, reprodukcje prac oraz krótkie biogramy w języku polskim i francuskim. Piękna rzecz i jednocześnie zapowiedź retrospektywnej wystawy, która za nieco ponad miesiąc pojawi się w płockim spichlerzu. To pierwsze z wydarzeń, na które czekam w tym roku.
27 lutego 2026, godz. 18:30 | wernisaż „Art Brut en Suisse. Des origines de la collection à aujourd’hui”
Czyli… „Art Brut w Szwajcarii. Historia kolekcji od jej początków po współczesność” – wystawa jubileuszowa Kolekcji Art Brut w Lozannie. W tym roku mija 50 lat od otwarcia muzeum, którego wszystkie eksponaty pochodzą z kolekcji Jeana Dubuffeta. Droga do tego była długa i kręta.
Francuski malarz Jean Dubuffet sformułował i zdefiniował pojęcie Art Brut w 1945 roku. Wtedy też zaczął budować oryginalną kolekcję dzieł określanych tym mianem. Ich twórcami były osoby, które uniknęły artystycznego formatowania, nieznające lub odrzucające kulturowe konwencje i reguły. „Zwykli ludzie” – jak określał ich Dubuffet – budujący własny, pomysłowy i osobisty system ekspresji, wywrotowy wobec przyjętych kodów kulturowych.
W 1970 roku Dubuffet postanowił zapewnić swojej kolekcji trwałość. Wybrał Lozannę – jako swoiste echo podróży do Szwajcarii w 1945 roku, która legła u podstaw jego pierwszych odkryć. Idylliczne otoczenie zamku Beaulieu stało się od 1976 roku siedzibą pierwszej kolekcji Art Brut, liczącej wówczas 5 000 dzieł, 133 twórczyń i twórców. 50 lat później zbiór ten obejmuje ponad 70 000 obiektów, wśród których znajdują się prace najważniejszych twórców art brut, takich jak Adolf Wölfli, Henry Darger, Augustin Lesage, Josef Hofer czy Aloïse Corbaz. Aloïse to jedna z pierwszych ikon kolekcji, która z pewnością będzie mocno eksponowana również w tym roku. Możecie o niej przeczytać tutaj:
To najważniejsze z tegorocznych wydarzeń w świecie wirującym wokół słońca o nazwie Art Brut. Zatem jeśli nie uda Wam się zdążyć kupić biletów na wernisaż, warto zaplanować podróż do „Mekki Art Brut” w innym terminie. Będziecie mogli to zrobić do 26 września 2026.
Wernisaż w Lozannie to tylko początek – katalizator lawiny zdarzeń, jakie muzeum przyszykowało dla fanów artbrutu. Tutaj cały program wydarzeń: https://dev.artbrut.ch/fr/50-ans-anniversaire-du-musee
Miejsce: Muzeum Art Brut w Lozannie
19–22 marca 2026 | Outsider Art Fair, Nowy Jork
Nowojorskie targi sztuki poza normą odbywają się od 1993 roku, celebrując sztukę samouków, art brut oraz outsiderów wszelkiej proweniencji. Biorą w nich udział galerie, marszandzi i różne instytucje. Wyjątkowa okazja, by odkryć surowe i autentyczne formy ekspresji na światowym poziomie. Impreza ważna, ale zdecydowanie dla osób majętnych.
Miejsce: Metropolitan Pavilion, 125 W 18th St., Nowy Jork, NY 10011, USA
26 marca 2026 | 15. edycja Art Brut Film, Ołomuniec (Czechy)
Od 15 lat nasz przyjaciel Pavel Konečný – jeden z największych kolekcjonerów sztuki brut i outsider art, niezłomny propagator, a także ratownik twórczości poza normą – realizuje na Morawach festiwal, który jest jedną z inspiracji dla polskiego BRUdoca. Cieszymy się i nie możemy się doczekać tegorocznej edycji.
W tym roku, w związku z jubileuszem muzeum w Lozannie i 125. rocznicą urodzin Jeana Dubuffeta i samym jubileuszem festiwalu, Pavel Konečný chce poświęcić 15. edycję wielkiemu francuskiemu kolekcjonerowi. Będą krótkie metraże o życiu i twórczości Dubuffeta oraz film Jaroslava Viznera z 1976 roku, który pokazywaliśmy na pierwszej edycji festiwalu BRUdoc. Pavel szykuje również niespodziankę dla festiwalowiczów, dlatego bez dwóch zdań warto tam być. Wstęp na pokazy jest bezpłatny.
Miejsce: sala Mozarteum, Muzeum Archidiecezjalne, Ołomuniec
8–10 maja 2026 | BRUdoc – II edycja festiwalu filmu & sztuki brut i outsider
Ogromnie się cieszymy, że możemy zapowiedzieć drugą edycję festiwalu, która – mamy nadzieję – będzie równie ciekawa jak pierwsza. Zaplanowaliśmy kilka polskich premier europejskich dokumentów o twórcach outsider art. Planujemy także pokazy spektakli i wystawy. Będzie również konferencja poświęcona ratowaniu nieoczywistego dziedzictwa kultury, jakim są wytwory twórców z kręgu habitants-paysagistes czy szerzej – outsider art.
Pojawią się też archiwalne dokumenty, dotąd rzadko lub w ogóle niepokazywane publicznie. Mamy wstępne potwierdzenia obecności twórców filmów: Philippe’a Lespinasse’a, Danillo Proietti oraz Claude’a i Clovisa Prevost, co nas ogromnie cieszy.
Miejsca: Muzeum Mazowieckie w Płocku, Nowe Kino Przedwiośnie, Galeria OTO MY, POKiS im. Themersonów
Czerwiec 2026 | HORS CHAMP – Festiwal Filmów Art Singulier, Nicea
To już 29. edycja najstarszego europejskiego festiwalu poświęconego sztuce i twórcom poza normą, outsider art. Organizatorem jest stowarzyszenie Hors‑Champ z Nicei, ale najważniejszą osobą, kluczowym animatorem, programatorem i spiritus movens tej szacownej imprezy jest Pierre‑Jean Würtz. Dzięki niemu program zawsze trzyma wysoki poziom, atmosfera spotkań jest niezwykła, a rozmowy – które sam moderuje – ciekawe, zabawne i pouczające.
HORS CHAMP jest dla nas – organizatorów BRUdoc – nieustającą inspiracją. Dzięki Pierre-Jeanowi możemy też ciekawie programować polski festiwal. Nicejski festiwal odbywa się zawsze pod koniec maja lub na początku czerwca. Do dziś nie został ogłoszony oficjalny termin tegorocznej edycji, choć nieoficjalnie planowany jest drugi weekend czerwca.
Mieliśmy okazję uczestniczyć 3 lata temu w tym wydarzeniu, prezentując dwa nasze filmy z cyklu INNI. Od 2022 roku mamy zaszczyt prezentować nasze produkcje w Nicei.
Miejsce: audytoriume l’Artistique Centre d’Arts et de Culture & Espace Ferrero w Nicei
Ważne daty:
- 21 stycznia – 5. rocznica śmierci Erwina Sówki
- 13 lutego – 25. rocznica śmierci Barbary Chęckiej, twórczyni art brut z Płocka
- 19 lutego – 130. rocznica urodzin André Bretona
- 28 lutego – 50. rocznica otwarcia Muzeum Kolekcji Art Brut w Lozannie
- 12 maja – 41. rocznica śmierci Jeana Dubuffeta
- 29 czerwca – 130. rocznica urodzin Aloïse Corbaz, ikony Kolekcji Art Brut w Lozannie
- 15 lipca – 90. urodziny Michela Thevoza
- 21 lipca – 125. rocznica urodzin Jeana Dubuffeta
- 9 sierpnia – 150. rocznica urodzin Augustina Lesage, ikony Kolekcji Art Brut w Lozannie