- 09-13 września 2026 | Wystawa Jürgena Tauschera w Wiedniu
- 11 września 2026 | „Art Brut ressourcé” (Art Brut u nowych źródeł) — od dzisiaj w Halle Saint Pierre w Paryżu
- 12 września 2026 | Debata o fotografii jako narzędziu rozpowszechniania i ratowania dzieł Twórców Własnego Krajobrazu w Muzeum w Lozannie
- NOWOŚCI WYDAWNICZE: Francis David, „Un Monde Parfait” (Idealny świat) — monumentalne archiwum habitants‑paysagistes z lat 1978–2026
„Art Brut ressourcé” (Art Brut u nowych źródeł) — od dzisiaj w Halle Saint Pierre w Paryżu
Wystawa La „S” Grand Atelier została otwarta 11 września 2026 i potrwa do 31 lipca 2027. Ekspozycja obejmuje około pięćdziesięciu twórców oraz projekty zbiorowe. Jej zasadnicza teza brzmi: współczesne art brut nie musi i nie powinno powstawać w izolacji. Art brut może rodzić się w relacjach, współpracy i wymianie pomiędzy osobami o różnym statusie, np. studenci sztuki, artyści współcześni, artyści z niepełnosprawnościami. Zgodnie z tym, co napisał w swojej książce „L’Art Brut ressourcé” Michel Thévoz (Knock Outsider! 2025):
Epoka heroiczna Art Brut i jej tradycyjne przestrzenie – psychiatryczne, więzienne i spirytystyczne – należą dziś do przeszłości. Jednak Art Brut nie utraciło ani swojej witalności, ani swojej siły wyrazu. Czerpie z innych źródeł, w szczególności z tego, co moglibyśmy nazwać „warsztatami partycypacyjnymi”, które wyróżniają się na tle arteterapii, czyli instytucjonalnej relacji władzy; przeciwnie, angażują w artystycznie owocną relację wzajemną. Osoby z niepełnosprawnością fizyczną lub psychiczną, które w nich uczestniczą – jako beneficjenci wsparcia osobistego i materialnego – odpowiadają poprzez dzieła, które konfrontują nas z samą normatywnością.
Takim miejscem jest La „S” Grand Atelier — centrum sztuki Art Brut i współczesnej, niezwykły projekt społecznościowy w belgijskim Vielsalm, który prezentowaliśmu podczas tegorocznej edycji festiwalu BRUdoc w Płocku. Atelier La „S” wierzy, że każdy artysta, niezależnie od tego, czy uważany jest za nietypowego, czy nie, może wnieść wkład w kulturę i społeczeństwo. Dlatego centrum aranżuje eksperymenty artystyczne, współpracę, kolektywność oraz dialog połączony z refleksją i wysokimi artystycznymi wymaganiami. Tworzy środowisko, w którym twórczość może swobodnie rozkwitać, a granice między światami sztuki są dekonstruowane.
HSP korzystając z zasobów La „S” pokazuje potencjał kreatywności i innowacji, a także kolektywną siłę artystycznej społeczności twórców, z których większość żyje z niepełnosprawnością intelektualną. Celem wystawy jest wsparcie humanistyczne wartości jakie niesie za sobą projekt w kontrze do bezwzględności rynku sztuki oraz swego rodzaju „deterytorializacja” mapy Art Brut.
Artyści obecni na wystawie:
DELVAUX Sarah, ARIMONT Rita, BANSART Jean-Michel, BAWIN Richard, BEECKMAN Vincen, BICHAO Sara, BODSON Marie, CHUARD Nicolas, CLEMENT Nicolas, COOLS Robin, CORNÉLIS Pascal, DE JAEGER Michiel, DELVAUX Laura, DERKENNE Éric, DEROCHETTE Éric, DUREUX Simon, ÈLG alias Laurent S. Gérard, EVRARD Gabriel, FERTE Anaïd, FLORENCE Émeric, FRANSOLET Jérémy, GERARD Irène, GROSJEAN Alain, GUYAUX Régis, HECK Alexandre, HUGO Séverine, LAFAYE Martin, LAMBERT Joseph, LECLERCQ Jean, LEYDER Pascal, LOUIS Léon, MARIEN Philippe, MASSART Barbara, MAZAUDIER Aurélie, MONJOIE Benoît, OOST Jean-Jacques, PIERLOT Rémy, PIMPANT Monsieur, RAOUL Emilie, SCHMITZ Marcel, SCHRAM Anaïs, TANGETEN Elke, THÉATE Dominique, VAN HASSELT Thierry, VANSTEENPUT Christian, VIGNERON Alex
Szefową La „S” jest wspaniała Anne-Françoise Rouche – belgijska krytyczka sztuki, kuratorka i autorka tekstów poświęconych sztuce współczesnej oraz Art Brut. Rouche zajmuje się tam m.in. koncepcją wystaw, redakcją publikacji oraz refleksją teoretyczną nad współczesnymi przekształceniami Art Brut. Publikuje eseje i teksty krytyczne, często w kontekście relacji między sztuką, instytucją a praktykami partycypacyjnymi. Interesuje ją przesuwanie granic między Art Brut, sztuką współczesną a działaniami kolektywnymi. Współpracuje z wydawnictwami i instytucjami zajmującymi się outsider art, m.in. przy projektach redakcyjnych związanych z Michelem Thévozem oraz środowiskiem FRMK i Knock Outsider.
Opis wystawy
Komunikat prasowy — PDF
Wystawa Jürgena Tauschera w Wiedniu
W dniach 9–13 września 2026 roku na targach sztuki PARALLEL Vienna, w historycznym Otto Wagner Areal, pokazane zostaną pracę Jürgena Tauschera związanego ze słynny Kunsthause w Gugging.
Wystawa zatytułowana „Vom Abheben und Zutexten” (O odlocie i gadaniu bez końca) prezentuje wyjątkowe uniwersum rysunku, pisma, konstrukcji i ruchu Jürgena Tauschera.
Linie ołówka łączą się w ramy, sekwencje, ramki i powierzchnie; gęstwina linii daje początek samolotom, helikopterom, flotom Enterprise, okrętom podwodnym, domom i technicznie konstrukcjom hybrydowym. Znalezione fragmenty tekstu są odłączane od pierwotnego kontekstu i przekształcane w obrazy słowne. Nawet podpis pozostaje płynny: Tauscher go przekreśla, odwraca, zmienia lata lub przyjmuje imiona z otoczenia—czasem nawet imiona swoich kolegów artystów. Więcej: Aktualności Galerie Gugging
Lozanna: archiwalne obrazy zaginionych środowisk art brut
Collection de l’Art Brut ogłosiła cykl projekcji „Environnements d’Art Brut et apparentés” (środowiska art brut i zjawiska pokrewne), trwający od 1 września do 4 października 2026. Kolejne tygodnie obejmą:
08.09-13.09 : Environnements en France / środowiska art brut we Francji wg Bruno Montpieda,
15.09-20.09 : Environnement de Fernando Oreste Nannetti (Italie) / środowisko Fernanda Orestego Nannettiego wg Piera Nello Manoni.
22.09-27.09 : Environnements en France / środowiska art brut dokumentowane przez Francisa Davida
29.09-04.10 : Prezentacja dzieł z Kolekcji Art Brut – fotografia jako technika i nośnik w art brut
12 września odbędzie się także debata o fotografii jako narzędziu rozpowszechniania i ratowania tych miejsc.
Na całym świecie istnieje wiele środowisk sztuki Art Brut i pokrewnej, a fotografia uczestniczy w ich rozpowszechnianiu i ochronie. Dyskusja z udziałem Lucienne Peiry (historyczki sztuki, dyrektorki Collection de l’Art Brut w latach 2001–2011 oraz autorki książek o środowiskach Oreste Fernando Nannettiego i Armanda Schultessa), Bruna Montpieda (artysta, niezależny badacz i autor licznych książek). Moderacja: Sarah Lombardi, dyrektorka Collection de l’Art Brut.
NOWOŚCI WYDAWNICZE
Francis David, „Un Monde Parfait” (Idealny świat) — monumentalne archiwum habitants‑paysagistes z lat 1978–2026
Przewidziana na III kwartał 2026 dwujęzyczna (francusko-angielska) publikacja obejmuje 412 stron i 265 ilustracji.
W 1978 roku Francis David odkrywa dom Raymonda Isidore’a, zwanego Picassiette (1900–1964). Zaintrygowany, rozpoczyna poszukiwania, które prowadzą go do kolejnych miejsc. Od tego momentu przez wiele kolejnych lat, przemierza Francję w poszukiwaniu tego rodzaju miejsc, a by je podziwiać i dokuementować.
Tak powstaje obszerna galeria portretów twórców pozostających na marginesie — autorów ogrodów, domów i środowisk związanych z art brut, outsider art, tzw. habitants‑paysagistes (mieszkańców własnego krajobrazu), które Francis David dokumentuje efemeryczne realizacje przestrzenne od końca lat 70. XX wieku. Blisko 150 miejsc i ponad 15 tysięcy fotografii na filmie Kodachrome*. Część przedstawionych środowisk już nie istnieje. W warstwie tekstowej Francisa Davida wsparł Baptiste Brun – badacz i wykładowcy historii sztuki współczesnej.
Oficjalne spotkanie wokół premiery odbędzie się 19 września 2026 w Bègles, podczas programu „Habitants paysagistes et créations populaires : un patrimoine à l’épreuve” (Twórcy własnego krajobrazu i twórczość ludowa: dziedzictwo poddane próbie) w Muzeum Création Franche pokaże fragmenty środowisk ze swoich zbiorów oraz cztery reportaże filmowe( Program wydarzenia, 19–20.09.2026).
Myriorama Éditions — prezentacja i zakup
Les presses du réel — pełne dane bibliograficzne
Lista twórców, których prace zostały udokumentowane w książce: Louis Ame, Bernard Aubert, Pierre Auger, Pierre Avezard (zwany Petit Pierre), Franck Barret, Albert Barry, M. Batton, Fausto Bellini, Marcel Bernier, Octave Berthelot, Martial Besse, André Bindler, Eugène Bornet, Jean-Baptiste Bouriez, Jean-Louis Bouscaillou, Luigi Buffo, Alfonso Calleja, Raoul Cardo, Jean-Philippe Carlier, M. Chambras, Fernand Chatelain, Émilienne Chatenet, Henri Chesnais, Jean-Michel Chesné, Eugène Choffat, Roger Chomeaux (zwany Chomo), Chop, Charles Clave, Annie Clément, Pierre Clément, M. Coianiz, Mme Coiffard, Paul Contesse, Blanche Cristante, M. Danieau, Pierre Darcel, Yvette Darcel, André Degorças, Laurent Delion, Jean Devisme, Bertrand Dodin, Yvan Duval, René Escaffre, Léon Évangelaire, Jean-Claude Fauquereau, Lucien Favreau, Vivi Fortin, M. Fourgeron, Gérard Garçonnet, Pierre Gasnier, Alain Genty, Germain Girard, Jean-Louis Gœtghebeur (zwany Godjo), André Gourlet, Roland Goussé, Achille Grimonpont (zwany Chilot), M. Gruson, Maurice Guillet, André Hardy, Louis Hermelin, Pauline Hillairet, Danièle Jacqui, Eugène Juif, Jean-Claude Ladrat, Marcel Landreau, Gérard Lapeyre, Christian Lehoux, José Leitao, Maurice Lellouche, Roger Lemière, Jean Lerondel, Henri Lhotellerie, Jean Linard, Bohdan Litnianski, Marie-Rose Lortet, Jacques Lucas, M. Malpert, Max Manent, Paul Marchais, Marcel Mariono, André Martin, Marcel Mazière, Secundino Melendez, François Monchâtre, Raymond Morales, Gaston Mouly, Michel Nedjar, André Pailloux, Frédéric Paranthoën, M. Pasquier, Charles Pecqueur, Édouard Pennel, M. Perinetto, Pierre Petit, Raymonde Petit, Gabriel Pierre, M. Pilonné, Lucienne Poirette, Albert Poiroux, Pierre Ratio, Charles Renaux, Raymond Reynaud, Gustave Richard, M. Richefou, Abdel-Kader Rifi, Bernard Roux, Guy Rumi, Concetta Sassano, Michele Sassano, Joseph Seiller, Louis Souilhol, Pierre Sourisseau, Robert Tatin, Émile Taugourdeau, Josy Texier, Henri Travert, Jacques Trovic, Léopold Truc, André Truyman, Tremeur Vaire, Frédéric Vallon, Arthur Vanabelle, Robert Vasseur, Irial Vets, Joseph Vignes (zwany Pépé Vignes), Jean-Claude Villot, Josué Virgili, Franck Vriet, Paul Waguet.
*Kodachrome to barwny film odwracalny produkowany przez firmę Kodak w latach 1935–2009. Był jednym z najważniejszych materiałów fotograficznych i filmowych XX wieku oraz pierwszym szeroko stosowanym systemem barwnym opartym na subtraktywnej syntezie kolorów. Wyróżniał się charakterystycznym sposobem odwzorowania barw, dużą trwałością obrazu i specyficznym, drobnym ziarnem. Materiał tworzyły trzy nałożone na siebie warstwy światłoczułe, rejestrujące poszczególne składowe koloru.